Συνέντευξη με τον Jean Pierre Castel (αντιπρόεδρο του “Κύκλου του Ερνέστου Ρενάν”)
Sep13

Συνέντευξη με τον Jean Pierre Castel (αντιπρόεδρο του “Κύκλου του Ερνέστου Ρενάν”)

  Τον Ιούνιο του 2015, με αφορμή την αγγλική μετάφραση του έργου του Γάλλου Μυθικιστή, Georges Ory (1897-1983), αναφερθήκαμε συνοπτικά στην ιστορία της Γαλλικής Μυθικιστικής Σχολής, από τα τέλη περίπου του 18ου αιώνα, αναφορικά με την αμφισβήτηση του ιστορικού Ιησού. Είχαμε, τότε, αναφερθεί στον περίφημο “Κύκλο του Ερνέστου Ρενάν”, ένας οργανισμός που ιδρύθηκε το 1949 με σκοπό “τη μελέτη για την ιστορία των θρησκειών, την κριτική στη Βίβλο και την ελεύθερη έρευνα (libres recherches) σε ότι αφορά τις ρίζες του χριστιανισμού”. Ο “Κύκλος” αποτέλεσε την αιχμή της Μυθικιστικής έρευνας στη χώρα, ενώ μέλη του έχουν διατελέσει εξέχουσες προσωπικότητες της Γαλλικής πνευματικής ζωής, αφήνοντας το ιδιαίτερο στίγμα τους μέσα από εκατοντάδες εκδηλώσεις, ομιλίες αλλά και τα περιεχόμενα των τευχών του εξειδεικευμένου περιοδικού εντύπου “Cahiers”. Στην προσπάθειά μας να συνδέσουμε το χθες με το σήμερα, οι “Έλληνες Μυθικιστές” και το μέλος μας Μηνάς Παπαγεωργίου, ήρθαμε σε επαφή με τον “Κύκλο του Ερνέστου Ρενάν” και συζητήσαμε με τον αντιπρόεδρό του, Jean Pierre Castel. —————————————————————————————————————–   Κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, ο “Κύκλος του Ερνέστου Ρενάν” διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο αναφορικά με την παραγωγή σκέψης για τον Μυθικισμό του Ιησού στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Τι έχει αλλάξει από τότε; Έχετε δίκιο, στις αρχές της δεκαετίας του ’50, ο Κύκλος του Ερνέστου Ρενάν είχε μία ιδιαίτερη ενασχόληση για το Μυθικιστικό ζήτημα της ιστορικότητας του Ιησού. Εδώ και αρκετό καιρό ο “Κύκλος” εξακολουθεί να εξελίσσει αυτού του είδους τις αναζητήσεις και στρέφει το ενδιαφέρον του στις συνέπειες του δογματισμού και της πίστης στην ιστορικότητα της Βίβλου γενικότερα, προβληματισμοί που απασχολούν και εσάς, εάν καταλαβαίνω σωστά, κρίνοντας από την ενασχόλησή σας με το ιδιαίτερο και πολύ εύστοχο ζήτημα της ιστορικότητας του Ιησού.   Ποια είναι η δική σας άποψη για το πρόβλημα της ιστορικότητας του Ιησού, έχοντας κατά νου τα δεδομένα από τις έρευνες των προηγούμενων δεκαετιών και αιώνων; Πιστεύω ότι είναι κοινά αποδεκτό μεταξύ των ιστορικών ότι δεν έχουμε ουδεμία απτή απόδειξη της ύπαρξης του Ιησού, στο πλαίσιο μίας απόδειξης συγκρίσιμης με εκείνες που έχουμε για πολλές μορφές της εποχής του (Ηρώδης, Φίλος, Γαμαλιήλ, Πιλάτος κλπ.). Εκτιμώ ότι οι περισσότεροι πιστεύουν ότι είναι απίθανο η έννοια του του χριστιανισμού να βασίζεται εξ’ ολοκλήρου σε έναν μύθο, αλλά από την άλλη το όνομα του Ιησού ήταν ευρέως διαδεδομένο εκείνη την εποχή. Θεωρείται, επίσης, ότι οι Ευαγγελιστές διηγούνται πιστά τη ζωή ενός τέτοιου άνδρα, παρ’ όλα αυτά τίποτα δεν εγγυάται την ύπαρξή του στο ιστορικό γίγνεσθαι. Οι αντιθέσεις μεταξύ των τεσσάρων Ευαγγελίων με τα αποτελέσματα των ερευνών που διεξήχθησαν επί δύο περίπου αιώνες, γύρω από το θέμα του «ιστορικού Ιησού», συνηγορούν στην ευθραυστότητα της υπόθεσης που στηρίζει την ιστορικότητα.   Θεωρείτε ότι οι πληροφορίες που εμπεριέχονται στα Βιβλικά κείμενα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως...

Read More
Οι επιστολές του Ιησού και η υποκρισία του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως
Jun30

Οι επιστολές του Ιησού και η υποκρισία του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως

  “Όποιος εμπορεύεται ή καπηλεύεται ιερά κειμήλια και μυθώδεις διηγήσεις του Χριστού, των οποίων η πλαστότητα είναι προφανής, δεν ανήκει στο πλήρωμα της Εκκλησίας”. Τάδε έφη ο επίσκοπος Αμορίου Νικηφόρος της μονής Βλατάδων, μιας εκ των τριών μονών της Θεσσαλονίκης που υπάγονται στο πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Με τον τρόπο αυτό, κύκλοι που απηχούν απ’ ευθείας τις θέσεις του πατριάρχη Βαρθολομαίου, πραγματοποιούν για πρώτη φορά παρέμβαση κατά του Κυριάκου Βελόπουλου, αναφορικά με την περιβόητη υπόθεση των “Επιστολών του Ιησού“. Παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει αρκετοί μήνες από τη δημοσιοποίηση του σχετικού θέματος, το πατριαρχείο επιλέγει να κάνει μία τέτοια παρέμβαση σε μία όχι και τόσο τυχαία χρονική στιγμή, όπου το κόμμα του κ. Βελόπουλου βρίσκεται κοντά στο να εισέλθει στη Βουλή. Υπάρχουν σαφώς λόγοι πολιτικοί και γεωστρατηγικοί για όλα αυτά (βλ. τις σχέσεις πατριαρχείου και αγ. όρους, ο ρωσικός παράγοντας και οι διενέξεις με το Φανάρι κτλ), τους οποίους υπάρχουν ειδικότεροι από εμάς για να αναλύσουν επαρκώς. Ας επιστρέψουμε, όμως, στον επίσκοπο Αμορίου, που συνέχισε τις σκέψεις του έχοντας ακόμα πιο κριτική στάση απέναντι στις αιτιάσεις Βελόπουλου για τα υποτιθέμενα κείμενα της πρωταγωνιστικής φιγούρας του χριστιανισμού που “διασώζονται” στο αγ. όρος: “Έχουμε καθήκον να παραμένουμε πιστοί στη διδασκαλία, χωρίς να παρασυρόμεθα από ψευδαδέλφους που δυστυχώς και στην εποχή μας προβάλλουν ως αληθή τα κίβδηλα και πλαστά. Όποιοι, είτε παρουσιάζοντας και προωθώντας μυθώδεις διηγήσεις ως εκπορευόμενες από τον ίδιο τον Χριστό, είτε επικαλούμενοι δήθεν ιερά κειμήλια, των οποίων η πλαστότητα είναι προφανής, θέτουν τον εαυτό τους εκτός του πληρώματος της Εκκλησίας”. Ο Νικηφόρος δεν σταμάτησε εκεί: “Ο, τι είναι αληθινό και γνήσιο παρεδόθη από τους Αποστόλους και διεσώθη εντός της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Κανείς, λοιπόν, δεν δύναται να επικαλείται ψευδή στοιχεία όπου στις ημέρες μας μπορεί να καθίστανται ακόμη και προϊόντα εμπορίας και καπηλίας, ενίοτε ακόμη και προεκλογικής, εις βάρος των απλών ανθρώπων”.    Όλα όσα διαβάσαμε παραπάνω θα ήταν απολύτως άξια σεβασμού έαν και εφόσον ο πομπός του μηνύματος δεν χαρακτηριζόταν από υψηλές δόσεις… υποκρισίας (έχει λερωμένη τη φωλιά του, κατά το κοινώς λεγόμενον). Γιατί πώς αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς την εκκωφαντική σιωπή της Ορθόδοξης εκκλησίας, είτε αυτή αφορά το πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, είτε την Εκκλησία της Ελλάδος, μπροστά στην κατασκευή, εμπορία και διακίνηση κυριολεκτικά δεκάδων ακόμη υποτιθέμενων “κειμηλίων του Ιησού”, που εδώ και αιώνες, κυριολεκτικά, περιφέρονται από χώρα σε χώρα της Ευρώπης, καθιστώντας τους εκκλησιαστικούς παράγοντες-διακινητές τους πλουσιότερους; Είναι άραγε ο Κυριάκος Βελόπουλος λιγότερο πιστός, κατά τα λεγόμενα του Νικηφόρου, σε σχέση με όσους από τον 4ο περίπου μεταχριστιανικό αιώνα και εξής διακινούν και εμπορεύονται υποτιθέμενα αντικείμενα που σχετίζονται με τον Ιησού, με απώτερο στόχο να εδραιωθεί η ιστορικότητα του τελευταίου στις συνειδήσεις των πιστών; Για ποιον λόγο να είναι προφανής η πλαστότητα των “επιστολών του Ιησού”...

Read More
Bodily Resurrection in Ancient Fiction
Jun30

Bodily Resurrection in Ancient Fiction

  We are looking at the gospel narratives in their literary-narrative context. First we saw a tale of an empty tomb; then we noticed several instances of innocent heroes surviving crucifixion, and now we see how viable the notion of a bodily resurrection from the dead was. By Neil Godfrey, Vridar.org Maybe you have sometimes heard a scholar declare that the very idea of a physical resurrection was unthinkable, certainly abhorrent, to people in the ancient Greco-Roman world. Well, that’s simply not so, as the following details from a late second century novel testify. The novel is Leucippe and Clitophon, by Achilles Tatius. The reader shares the view of the narrator witnessing the sacrificial death from afar off. (Heard that one before?) The body even becomes a sacrificial meal. We could in fact see brigands aplenty and fully armed standing on the opposite side of the trench. They had improvised an altar of earth and near it a coffin. Two of them were leading a girl to the altar with her hands tied behind her back. I couldn’t see who they were in their armor, but I did recognize that the maiden was Leukippe. They poured a libation over her head and led her around the altar to the accompaniment of a flute and a priest intoning what I guessed was an Egyptian hymn — at least, the movements of his mouth and the distention of his facial muscles suggested that he was chanting. Then at a signal they all moved far away from the altar. One of the attendants laid her on her back and tied her to stakes fixed in the ground, as sculptors picture Marsyas bound to the tree. He next raised a sword and plunged it into her heart and then sawed all the way down to her abdomen. Her viscera leaped out. The attendants pulled out her entrails and carried them in their hands over to the altar. When it was well done they carved the whole lot up, and all the bandits shared the meal. As each of these acts was performed, the soldiers and the general groaned aloud and averted their eyes from the sight. But I, contrary to all reason, just sat there staring. It was sheer shock: I was simply thunderstruck by the enormity of the calamity. Perhaps the myth of Niobe was no fiction after all: faced with the carnage of her children, she felt just as I did, and her emotional paralysis had given the appearance of petrifaction. When the ceremony was concluded, so far as I could tell, they placed her body in the coffin, covered it with a lid, razed the altar, and ran away...

Read More
Paper Νορβηγού Δρ. Φιλοσοφίας: Γιατί ο Ιησούς πιθανότατα δεν υπήρξε; Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά του Ehrman
May08

Paper Νορβηγού Δρ. Φιλοσοφίας: Γιατί ο Ιησούς πιθανότατα δεν υπήρξε; Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά του Ehrman

  Έχουμε τονίσει πολλές φορές τα έξι χρόνια λειτουργίας του mythikismos.gr πώς οι μυθικιστικές θέσεις για την ιστορικότητα του Ιησού κερδίζουν ολοένα και περισσότερο έδαφος εντός της ακαδημαϊκής κοινότητας. Η πορεία που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια το συγκεκριμένο ρεύμα, ομοιάζει με την αντίστοιχη εξέλιξη που είχε τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 η θεωρία του Βιβλικού Μινιμαλισμού (που θεωρεί την ιστορικότητα των γεγονότων και των προσώπων της Π. Διαθήκης εξαιρετικά αναξιόπιστη), η οποία σήμερα αποτελεί μία mainstream θέση στο ακαδημαϊκό γίγνεσθαι. Στα καθ’ ημάς τώρα, είναι γεγονός ότι την τρέχουσα δεκαετία οι Μυθικιστικές θέσεις κερδίζουν ολοένα και μεγαλύτερη αναγνωρισημότητα στο ελληνικό διαδίκτυο (βλ. και ένα σχετικό άρθρο εδώ) προκαλώντας τόσο το ενδιαφέρον, όσο και τον σκεπτικισμό. Και στεκόμενοι στο δεύτερο, ο σκεπτικισμός αυτός δεν προέρχεται μόνον από ανθρώπους που θα μπορούσε κανείς να χαρακτηρίσει πιστούς. Η εξέλιξη αυτή είναι φυσικά απόλυτα φυσιολογική (από τη στιγμή που γίνεται καλοπροαίρετα και δίχως περίεργες ή αφανείς σκοπιμότητες) όσο και χρήσιμη, από τη στιγμή που μέσα από την ανταλλαγή επιχειρημάτων, στοιχείων και δεδομένων, προάγεται ο διάλογος και βγαίνουν περισσότερο χρήσιμα συμπεράσματα. Ένας από τους ακαδημαϊκούς που υπερπροβάλλει η αντιμυθικιστική (ας την χαρακτηρίσουμε έτσι) πλευρά, είναι οι αντιμυθικιστικές θέσεις του άθεου και πολυγραφότατου καθηγητή της Καινής Διαθήκης, Bart Ehrman, o οποίος παρά τα κείμενά του ενάντια στην αξιοπιστία των ευαγγελίων, τη νοθεία που υπέστησαν μέσα στο χρόνο και τη σκοτεινή ιστορία της πρωτοχριστιανικής περιόδου, αποτελεί ένθερμο υποστηρικτή του ιστορικού Ιησού, κάνοντας μάλιστα συχνά επιθέσεις στις μυθικιστικές θέσεις. Αντίστοιχα το Μυθικιστικό block έχει αρκετές φορές αντιταχθεί στις αιτιάσεις του Ehrman (βλ. ενδεικτικά το συλλογικό έργο Bart Ehrman and the quest of the historical Jesus of Nazareth ή τα σχετικά αφιερώματα του Vridar), τονίζοντας τις φαινομενικά αναίτια εμμονές του για το συγκεκριμένο ζήτημα, μέσω των οποίων χαμηλώνει ο πήχης της ακαδημαϊκής του αξιοπιστίας (σε αυτό το σημείο ο αναγνώστης καλείται να παρακολουθήσει κάποια στιγμή και αυτό το βίντεο). Στην προσπάθειά μας να προσφέρουμε όσο τον δυνατόν καλύτερη ενημέρωση και πληροφορίες στους αναγνώστες μας, εντοπίσαμε και μεταφράσαμε (μέσω του μέλους μας Τάσου Καρανίκα) ένα αξιοπρόσεκτο 14σέλιδο paper του Νορβηγού Δρ. Φιλοσοφίας, Narve Strand, με τίτλο ” Γιατί ο Ιησούς πιθανότατα δεν υπήρξε; Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά του Ehrman“. Διαβάζοντάς το ο αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί για ποιον λόγο το debate για την ιστορικότητα του Ιησού παραμένει ανοικτό, ποιος είναι ο λόγος που η με πάση θυσία εμμονή σε έναν ιστορικό Ιησού είναι ξεκάθαρα αντιεπιστημονική, καθώς επίσης και να εντοπίσει τα “κενά” της άποψης του Ehrman για το θέμα που εξετάζουμε. Έλληνες Μυθικιστές, 8/5/2019 ——————————————————————————————————————- Γιατί ο Ιησούς πιθανότατα δεν υπήρξε; Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά του Ehrman   Του Narve Strand, Δρ. Φιλοσοφίας, λέκτορα στο πανεπιστήμιο Επιστημών και Τεχνολογίας της Νορβηγίας Μετάφραση στην...

Read More
“Ερείπια” του Βολνέ: Εντός του Μαΐου η πρώτη κυκλοφορία τους στα ελληνικά
May07

“Ερείπια” του Βολνέ: Εντός του Μαΐου η πρώτη κυκλοφορία τους στα ελληνικά

Τον Αύγουστο του 2018 σας είχαμε πληροφορήσει για την επικείμενη έκδοση του έργου “Ερείπια ή συλλογισμοί επί της εναλλαγής των αυτοκρατοριών” (1789) του Constantin François de Chassebœuf ή κόμη του Βολνέ, από τη σειρά Lux Orbis των εκδόσεων iWrite, σε μετάφραση Βαγγέλη Τσαγγαλά. Πρόκειται για την πρώτη ελληνική μετάφραση ενός εκ των σημαντικότερων έργων του Γαλλικού Διαφωτισμού, που για τους αναγνώστες μας παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον, μιας και ο Βολνέ αποτέλεσε έναν από τους πρώτους Μυθικιστές της Γαλλικής Σχολής στα τέλη, περίπου, του 18ου αιώνα. Με μερικούς μήνες καθυστέρηση σε σχέση με τα όσα ανακοινώσαμε τότε και 230 ολόκληρα χρόνια από την πρώτη της έκδοση στα Γαλλικά (προτού ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τόμας Τζέφερσον προβεί στην πρώτη μετάφραση του βιβλίου για την αγγλική γλώσσα), η σημαντική αυτή μελέτη συνολικής έκτασης 488 σελίδων, αναμένεται να κυκλοφορήσει στα τέλη του Μαΐου για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Μέσα από το παρόν άρθρο σας παρουσιάζουμε κατ’ αποκλειστικότητα το εξώφυλλο της προσεγμένης αυτής επερχόμενης έκδοσης. Πρόκειται δίχως αμφιβολία για ένα σημαντικότατο εκδοτικό γεγονός, η πρώτη κυκλοφορία ενός σπάνιου έργου που δεν πρέπει να λείψει από τη βιβλιοθήκη κανενός ιστορικού μελετητή της περιόδου του Διαφωτισμού και φυσικά από καμία συλλογή ερευνητή των Μυθικιστικών θέσεων. Ακολουθεί το κείμενο οπισθοφύλλου: Tα “Ερείπια” του Βολνέ κυκλοφορούν στα τέλη του 18ου αιώνα, αντανακλώντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις ιδέες του Διαφωτισμού. Το κεντρικό τους νόημα είναι ότι η ευημερία των αυτοκρατοριών είναι άμεσα συνυφασμένη με την ποιότητα της Παιδείας που δίνουν οι εκάστοτε κυβερνώντες στους πολίτες. Στο βιβλίο, που πρώτος μετέφρασε στα αγγλικά ο Thomas Jefferson, ο αναγνώστης θα συναντήσει κεφάλαια που θίγουν κοινωνικοπολιτικά ζητήματα και φιλοσοφικούς προβληματισμούς όπως την παρουσία του ανθρώπου στο σύμπαν, τις απαρχές της οργάνωσης των κοινωνιών, την προέλευση των κυβερνήσεων και των νόμων, τον φόβο και τις συνωμοσίες των τυρράνων, την αναζήτηση της αλήθειας, τις πηγές των δεινών στις κοινωνίες, ερωτήματα σχετικά με την πιθανή μελλοντική βελτίωση του ανθρώπινου γένους, καθώς επίσης και μία εξαντλητική ανάλυση πάνω σε θέματα θρησκευτικού συγκρητισμού. Άλλωστε ο Βολνέ αποτέλεσε έναν από τους πρώτους Μυθικιστές της Γαλλικής Σχολής, αναδεικνύοντας τα ερευνητικά πεδία της προέλευσης των θρησκευτικών ιδεών, των σχέσεων χριστιανισμού και ηλιακής λατρείας, της αμφισβήτησης του ιστορικού Ιησού και των ομοιοτήτων της πρωταγωνιστικής φιγούρας της κυρίαρχης θρησκείας με προγενέστερες μεσογειακές θεότητες. 230 χρόνια μετά την έκδοσή τους, “Τα Ερείπια” κυκλοφορούν για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. Στον τόμο που κρατάτε στα χέρια σας συμπεριλαμβάνεται και ένα ακόμa έργο του Βολνέ, το “Ο νόμος της φύσης” ή “Φυσικός Νόμος”. Η κυκλοφορία του έργου από τη σειρά Lux Orbis των εκδόσεων iWrite αποτελεί ένα σημαντικότατο εκδοτικό γεγονός, που αποκαλύπτει στο αναγνωστικό κοινό ένα σπουδαίο, πλην όμως λησμονημένο κείμενο του Γαλλικού...

Read More