Μύθοι του Ήλιου: Επανεκδόθηκε η εργασία του Νικόλαου Πολίτη
Dec25

Μύθοι του Ήλιου: Επανεκδόθηκε η εργασία του Νικόλαου Πολίτη

Στα μέσα Δεκέμβρη του 2020, οι εκδόσεις Δαιδάλεος κυκλοφόρησαν ένα μικρό, πλην όμως άκρως ενδιαφέρον βιβλίο. Πρόκειται για την εργασία του πατέρα της ελληνικής Λαογραφίας, Νικόλαου Πολίτη, “Μύθοι του Ήλιου“. Το κείμενο είχε πρωτοκυκλοφορήσει το 1882 με τίτλο “Ο ήλιος κατά τους δημώδεις μύθους” και αυτή είναι η πρώτη επανέκδοσή του εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες. Στην εν λόγω έρευνα, ο Πολίτης ανιχνεύει τους μύθους και παραδόσεις για τον Ήλιο μέσα από την ελληνική μυθολογία, τις λατρευτικές πρακτικές, το δημοτικό τραγούδι, τις κοσμοθεάσεις γειτονικών λαών, αλλά και την χριστιανική θρησκεία. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συγκριση μεταξύ της πανάρχαιας ηλιολατρείας και της παρουσίας χριστιανικών ναών προς τιμήν του προφήτη Ηλία σε κορυφές βουνοκορφών. Χαρακτηριστικό απόσπασμα από το βιβλίο Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί, ότι το έργο προλογίζεται από τον Δημήτρη Θ. Κατσαρή, Ιστορικό-Λαογράφο, έναν από τους μεγαλύτερους σύγχρονους μελετητές του έργου του Πολίτη και δίνει δεδομένα επιπλέον συν στο όλο εκδοτικό γεγονός. Αποκτήστε το βιβλίο πατώντας εδώ Αποκτήστε τα μυθικιστικά έργα “Μύθοι του Ήλιου”, “Το πρόβλημα της ιστορικότητας του Ιησού” και “Ιησούς και Μύθος” σε ειδική προσφορά από τις εκδόσεις Δαιδάλεος. Από το οπισθόφυλλο του έργου: Δεν υπάρχει πολιτισμός σ’ αυτόν τον πλανήτη που με κάποιον τρόπο να μην απέδωσε τιμές στον Ήλιο. Στη δύναμή του ο άνθρωπος διάβασε το απόλυτο. Όπως εκείνος είναι ένας, που δίχως να ζητά κάτι, απλώνει φως, έτσι και η Αρχή των Πραγμάτων –που στη θρησκευτική γλώσσα καλούμε Θεό– φέρνει σε ύπαρξη τον κόσμο όλο. Όπως εκείνος με τη βαρύτητά του φέρει σε χορό το σύνολο της αστρικής μας γειτονιάς, ομοίως το Θείο ζωοποιεί την πλάση καθώς αποτελεί το καθολικό σημείο αναφοράς. Τα μυστήρια του Ήλιου δεν άφησαν ασυγκίνητο τον πατέρα της Ελληνικής Λαογραφίας Νικόλαο Πολίτη (1852-1921). Στο βιβλίο αυτό, ο σπουδαίος αυτός διανοητής, παρουσιάζει και ερμηνεύει τις σημαντικότερες δοξασίες, διηγήσεις, λατρευτικές πρακτικές του Ήλιου στην Ελλάδα αλλά και σε γείτονες...

Read More
Ημερολογιακές αλχημείες, καθαγιασμένες από το χριστιανικό ιερατείο
Dec25

Ημερολογιακές αλχημείες, καθαγιασμένες από το χριστιανικό ιερατείο

Ο Ζήσης Ι. Καραβάς γράφει για το πώς οι χριστιανοί κατέληξαν στον ημερολογιακό προσδιορισμό της γενέθλιας ημέρας του θεού τους (25 Δεκεμβρίου) και γιατί σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους ο Χριστός γεννήθηκε… προ Χριστού! Ο ∆ιονύσιος ο Μικρός (περ. 470-544) ήταν Σκύθης µοναχός (ηγούμενος μοναστηριού της Ρώμης, κανονολόγος & χρονολόγος με αστρονομικές γνώσεις) που το 532 κατ’ εντολή του πάπα Ιωάννη Α΄ και του βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ ανέλαβε να ανασυντάξει το Ιουλιανό Ηµερολόγιο και να καταρτίσει Πασχάλιο (υπολογισµός ηµεροµηνίας του Πάσχα) µε αφετηρία χρονολόγησης τη γέννηση του Χριστού. Εξαλείφοντας τις παγανιστικές γιορτές Κατά τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες ο ακριβής εντοπισμός της σχετικής ημερομηνίας γέννησης δεν ενδιέφερε τους χριστιανούς, που γιόρταζαν το γεγονός και όχι τον ακριβή χρόνο. Το πρόβλημα ανέκυψε όταν το 135 ο πάπας Τελεσφόρος αποφάσισε να θεσπίσει τα Χριστούγεννα ως ξεχωριστή γιορτή. Αυτή αρχικά ήταν κινητή και γιορταζόταν είτε στις 6 Ιανουαρίου με τα Θεοφάνια είτε στις 22 Δεκεμβρίου, την ημέρα του χειμερινού ηλιοστασίου (το χειμερινό ηλιοστάσιο είναι στις 21 προς 22 Δεκεμβρίου όταν έχουμε τη μεγαλύτερη νύχτα και τη μικρότερη μέρα του έτους). Βέβαια, η καθιέρωση της γιορτής πάνω στο χειμερινό ηλιοστάσιο είχε το μεγάλο πλεονέκτημα για την επίσημη εκκλησία καθώς συνέπιπτε με μεγάλες παγανιστικές γιορτές, όπως τα Σατουρνάλια (προς τιμή του Σατούρνου/πρώτος μυθικός βασιλιάς του Λατίου, ενώ αργότερα ταυτίστηκε με τον Κρόνο της ελληνικής μυθολογίας), τα Μπρουμάλια/Βρουμάλια (παγανιστικός γιορτασμός της μικρότερης μέρας του έτους, με επιδράσεις και από τις γιορτές της Δήμητρας και του Διόνυσου), o Ανίκητος Ήλιος/Sol Invictus (μάλιστα από το 274 μΧ ο Αυρηλιανός τον είχε ανακηρύξει προστάτη της αυτοκρατορίας εορταζόμενο ανήμερα την 25η Δεκεμβρίου), τα Λαρεντάλια (προς τιμή της μυθολογικής λύκαινας που θήλασε Ρώμο & Ρωμύλο), τα Βοτά/Vota (προς τιμήν του Πανός), η Γιουλ/Yule (γιορτή στην προχριστιανική σκανδιναβική Ευρώπη με συναθροίσεις οικογένειας και φίλων ως υπενθύμιση της δημιουργίας του φωτός και του νέου ήλιου στο χειμερινό ηλιοστάσιο/22 Δεκεμβρίου), οι Καλένδες (1η μέρα του Ιανουαρίου με γιορτή προσφοράς δώρων για την ανάληψη καθηκόντων από τους αξιωματούχους της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας), κ.ά., που το χριστιανικό ιερατείο ήθελε να εξαλείψει. Όσο για εκείνο το ευαγγελικό «ποιμένες αγραυλούντες» όταν γεννήθηκε το «θείο βρέφος» Ιησούς, μπορεί να παραπέμπει σε εποχή από άνοιξη έως αρχές φθινοπώρου (και όχι στο καταχείμωνο της 25ης Δεκεμβρίου), όταν οι βοσκοί της Παλαιστίνης παρέμειναν στην ύπαιθρο με τα κοπάδια τους, αλλά σιγά που το ιερατείο θα άφηνε μια μικρή λεπτομέρεια να του χαλάσει τη μεγάλη εικόνα και να του ακυρώσει την ευκαιρία να εξαλειφθούν οι ηλιολατρικές παγανιστικές γιορτές και δοξασίες. Ελ Γκρέκο, «Η προσκύνηση των ποιμένων», 1570-72 Μπέρδεμα με το «έτος μηδέν» και τους 4 Ηρώδες της «σφαγής των νηπίων» Έτσι, τελικά τα Χριστούγεννα επιβλήθηκαν την 25η Δεκεμβρίου με απόφαση του πάπα Ιούλιου Α΄ γύρω στο 335 για τη Ρώμη, ενώ η γιορτή μεταφέρθηκε από τη Δύση στην Ανατολή...

Read More
Is Jesus Wholly or Only Partly a Myth? The Carrier-MacDonald Exchange
Dec20

Is Jesus Wholly or Only Partly a Myth? The Carrier-MacDonald Exchange

Last year Dennis MacDonald and I had a moderated conversation on the PineCreek channel regarding the plausibility of Jesus never really being a person in history. MacDonald is famous for proposing the Gospels construct myths about Jesus partly from Homeric and other Gentile models, and partly from Jewish Old Testament models. His Homeric Epics and the Gospel of Mark is still an enduring classic. His equally important work on the Septuagint parallels is the lesser known Two Shipwrecked Gospels. But his latest survey of both features in constructing the mythology of Jesus is Mythologizing Jesus: From Jewish Teacher to Epic Hero. By Richard Carrier In all of this MacDonald is a minimalist but not a mythicist. He believes almost everything said about Jesus in the Gospels is mythical. But he also believes there is some, albeit scant, data supporting some sort of real historical Jesus. I’ve addressed his case for that before. But on PineCreek we got to go into more depth about it. Following is a partial transcript and commentary. I did not vet the transcript—it was provided by a reliable colleague—but it should be accurate enough. Though if anyone catches any errors in it, do let me know and I’ll correct them here. Some things in it have also been edited for this medium, for flow and clarity. MacDonald’s Opening Dennis speaking: [N]either of us is a theist, but we do have different attitudes toward the historical Jesus. We’re both historians. I do not call myself an atheist. I call myself rather “a frequently outraged Christian humanist.” And I own all of those. I’m not always outraged. I’m usually outraged. I understand myself to be in the Christian tradition and Christian discourse, and I own that, but I also am a humanist and I don’t make any claims of revelation, or special divine inspiration for my worldview. But it’s something that sustains me and I’m proud to be identified with that tradition and would say that often, but not often enough, the Christian discourse produces things that are good for human life. I would say the same thing about Buddhism and Islam and Judaism, and so that’s where I would locate myself. So the issue is…not whether [there is a God] but rather [the historical Jesus]. I do believe in the historical Jesus, that there was a Jesus. But not because of the depiction of him in the New Testament directly. As I’ve tried to show…that the Gospels…are all derivative of earlier traditions and all have been heavily mythologized, in order to make Jesus competitive in the religious world of antiquity, which Richard [Carrier] has studied as much as I have. And so that Jesus variously competes with Dionysus,...

Read More
Dies Natalis Invicti Solis
Dec18

Dies Natalis Invicti Solis

Σ​​ε μερικές ημέρες, στις 25 Δεκεμβρίου, θα γιορτάσουμε όπως κάθε χρόνο τα Χριστούγεννα. Κι όμως, αυτή μάλλον δεν πρέπει να είναι η γενέθλιος ημέρα του Χριστού, αφού εξαρχής οι διάφορες πρωτοχριστιανικές εκκλησίες γιόρταζαν τα Χριστούγεννα σε διαφορετικές ημερομηνίες, ενώ μερικές μάλιστα δεν τα γιόρταζαν καθόλου. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς, τον 2ο μ.Χ. αιώνα, είναι ο πρώτος που αναφέρει την εορτή των Χριστουγέννων και μας πληροφορεί ότι μερικοί γιόρταζαν τα Χριστούγεννα στις 20 Μαΐου και άλλοι στις 19 ή 20 Απριλίου. Του Διονύση Σιμόπουλου, επίτιμου διευθυντή του Ευγενιδείου Πλανηταρίου Ο ίδιος ο Κλήμης γιόρταζε τα Χριστούγεννα στις 17 Νοεμβρίου, ενώ άλλες μαρτυρίες μας πληροφορούν ότι ο εορτασμός των Χριστουγέννων τελούνταν επίσης στις 25 Μαρτίου και στις 29 Σεπτεμβρίου. Σε τι στοιχεία όμως βάσιζαν τον εορτασμό στις ημερομηνίες αυτές είναι σήμερα πια άγνωστο. Ο εορτασμός των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου ξεκίνησε στη Ρώμη, όπου οι πρώτοι χριστιανοί τελούσαν τις θρησκευτικές τους εορτές κρυφά και σε μικρές ομάδες στις κατακόμβες τους όταν οι Ρωμαίοι ήσαν απασχολημένοι με τις δικές τους γιορτές των Σατουρναλίων. Στην Περσία, η 25η Δεκεμβρίου γιορταζόταν ως ημέρα της γέννησης του Θεού «ηλίου-βασιλέως» Μίθρα, ενώ το 275 μ.Χ. ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αυρηλιανός θέσπισε τη γιορτή αυτή σ’ ολόκληρη τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Συγχρόνως, οι αρχαίοι Ελληνες γιόρταζαν τα Κρόνια και τα Διονύσια, καθώς επίσης και τα Θεοφάνια ή Επιφάνια του ηλιακού θεού Φοίβου-Απόλλωνα. Οι γιορτές αυτές έπαιρναν πανηγυρικό χαρακτήρα και είχαν κατακτήσει ολόκληρο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Αρχιζαν με τα Βρουμάλια, από τις 24 Νοεμβρίου έως τις 17 Δεκεμβρίου και ακολουθούσαν τα Σατουρνάλια, από τις 18 έως τις 24 Δεκεμβρίου. Κατά την κεντρική ημέρα της γιορτής του «αηττήτου ηλίου» στις 25 Δεκεμβρίου, γνωστή ως Dies Natalis Solis Invicti, γιορταζόταν το γεγονός της τροπής του ηλίου, που άρχιζε και πάλι να ανεβαίνει στον ουρανό κι έτσι οι ημέρες να γίνονται όλο και πιο μεγάλες. Επειδή μάλιστα για μερικές ημέρες πριν και μετά τη «χειμερινή τροπή» ο Ηλιος φαίνεται να αργοστέκεται πάνω στην εκλειπτική σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει, η χειμερινή τροπή ονομάζεται επίσης και «χειμερινό ηλιοστάσιο», σημαδεύοντας έτσι την αρχή του χειμώνα. Η πρώτη φορά που η 25η Δεκεμβρίου καθιερώθηκε επίσημα ως ημέρα εορτασμού των Χριστουγέννων ήταν στα μέσα περίπου του 4ου μ.Χ. αιώνα, ενώ κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού, τον 6ο αιώνα, ο εορτασμός των Χριστουγέννων εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Ανατολή εκτός από την Αρμενία, όπου διατηρήθηκε ο συνεορτασμός Χριστουγέννων και Θεοφανίων στις 6 Ιανουαρίου. Ο κύριος δηλαδή λόγος που έκανε την εκκλησία να προσδιορίσει τον εορτασμό των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου είναι η προσπάθεια των Πατέρων, όπως αναφέρει ο Πάπας Γρηγόριος ο Α΄, «να μετατραπούν βαθμιαίως αι εορταί των εθνικών εις Χριστιανικάς». Ο εορτασμός όμως των Χριστουγέννων...

Read More
Αντιμυθικιστική κατήχηση σε μάθημα τηλεκπαίδευσης!
Dec15

Αντιμυθικιστική κατήχηση σε μάθημα τηλεκπαίδευσης!

Είναι γεγονός ότι από τις αρχές του 2020, ο ερχομός της πανδημίας του κορωνοϊού στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία μας επέφερε μια σειρά από δραματικές αλλαγές στον τρόπο που ζούμε και κοινούμαστε. Μία από αυτές, το κλείσιμο των σχολείων για μεγάλα χρονικά διαστήματα, εξοικίωσε εκατομμύρια οικογένειες σε ολόκληρο τον κόσμο με την εννοια και πρακτική της τηλεκπαίδευσης. Ειδικότερα σε ότι αφορά τη χώρα μας, είναι γεγονός ότι το υπ. Παιδείας δεν ήταν απόλυτα προετοιμασμένο για τέτοιου είδους… “προωθημένες” καταστάσεις, γεγονός που είχε (και έχει) ως αποτέλεσμα την καταγραφή σημαντικών προβλημάτων που εκδηλώθηκαν στις ταχύτητες του διαδικτύου, στις ειδικές πλατφόρμες διδασκαλίας, αλλά και στην ίδια την κατάρτιση των δασκάλων και των καθηγητών, στο πλαίσιο των νέων συνθηκών. Αφήνοντας τα προηγούμενα προλογικά πίσω μας, ερχόμαστε σε ένα τραγελαφικό περιστατικό που σημειώθηκε σήμερα 15 Δεκεμβρίου και μας γνωστοποιήθηκε από γονιό μαθητή Α’ Γυμνασίου σε σχολείο της Αττικής. Καθηγητής του… πολύπαθου, στην Ελλάδα, μαθήματος των Θρησκευτικών, προτίμησε να μην κάνει κανονικά το μάθημά του στα παιδιά, αλλά να προβάλλει στην ηλεκτρονική αίθουσα μία τηλεοπτική εκπομπή που προπαγανδίζει υπέρ της ιστορικότητας του Ιησού, απαξιώνοντας τις μυθικιστικές θέσεις που αφορούν την ιστορική ύπαρξη της πρωταγωνιστικής φιγούρας του Χριστιανισμού, δίχως μάλιστα στο σχολικό εγχειρίδιο να υπάρχει κάποια νύξη για τις διαμάχες περί ιστορικότητας που παρουσιάστηκαν στην ευρωπαϊκή ήπειρο μετά τον Διαφωτισμό. Προφανώς το μέγεθος της ενόχλησής του από τη διάδοση του Μυθικισμού, τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας, δεν πρέπει να θεωρείται αμελητέο… Από το screenshot που μας έστειλε ο γονιός του μαθητή της εν λόγω τάξης, “μπαρουτοκαπνισμένο” στις διαδικτυακές αναζητήσεις μέλος μας, αναγνώρισε, αναζήτησε και εν τέλει εντόπισε το επίμαχο βίντεο, που έχετε τη δυνατότητα να παρακολουθήσετε εδώ. Δίχως να μπούμε στη διαδικασία να σχολιάσουμε το περιεχόμενο της συζήτησης, με τα χιλιοειπωμένα στην χώρα μας απολογητικά “επιχειρήματα” υπέρ της ιστορικότητας, που εύκολα καταρρίπτονται συνοπτικά εδώ, θα πρέπει να τονίσουμε ότι το εν λόγω βίντεο αποτελεί παραγωγή του “Apokalipsi Web TV”, μιας προτεσταντικής ιστοσελίδας που προωθεί κοινωνικά, πολιτικά και αμιγώς θρησκευτικά θέματα, πάντα μέσα από το ιδιαίτερο θεολογικό πρίσμα των εμπνευστών του. Δεν γνωρίζουμε εάν η κα. Κεραμέως είχε εξαρχής στο μυαλό της πώς κατά τη διάρκεια της τηλεκπαίδευσης και εν μέσω καραντίνας, το μάθημα των Θρησκευτικών θα μπορούσε να μετατραπεί σε προτεσταντική κατήχηση, για άσχετα με τη διδασκαλία του μαθήματος ζητήματα, που μάλιστα βρίθει από ανακρίβειες και αντιεπιστημονική τεκμηρίωση. Σαφέστατα, όμως, τη μεγαλύτερη ευθύνη για τα προαναφερθέντα την φέρει δίχως αμφιβολία ο ίδιος ο καθηγητής, που σύμφωνα με τα όσα μας μεταφέρει ο καταγγέλων γονιός, έχει κατά το παρελθόν μιλήσει στην τάξη με υποτιμητικό τρόπο τόσο για θρησκευτές άλλων κοσμοθεάσεων, όσο και για τη θέση της γυναίκας απέναντι στον άνδρα. Είπαμε, ο οποιοσδήποτε έχει το δικαίωμα να...

Read More