Οι πηγές του 2ου αιώνα για τον Ιησού (Σειρά άρθρων – Μέρος πέμπτο)
Jul31

Οι πηγές του 2ου αιώνα για τον Ιησού (Σειρά άρθρων – Μέρος πέμπτο)

  (Η δημοσίευση αυτή είναι τμήμα της σειράς δημοσιεύσεων περί της Ιστορικότητας του Ιησού. Διαβάστε το πρώτο μέρος για τα κριτήρια ιστορικότητας πατώντας εδώ, το δεύτερο περί Ιώσηπου πατώντας εδώ, το τρίτο μέρος περί Σλαβονικού Ιώσηπου πατώντας εδώ και το τέταρτο μέρος για τους “ανταγωνιστές Μεσσίες” του Ιησού πατώντας εδώ).   Μέχρι στιγμής, είδαμε τις αναφορές του 1ου αιώνα σε δύο δημοσιεύσεις, που όλες έχουν να κάνουν με τον Ιώσηπο. Επίσης, είδαμε την εμφάνιση στην περιοχή πολλών χριστών και μεσσιών, που με κηρύγματα, προφητείες, επαναστάσεις προέτρεπαν τον κόσμο να μετανοήσει (να κρατηθεί μακρυά από τα ελληνορωμαϊκά ήθη που είχαν κατακλύσει την περιοχή) και να επαναστατήσει. Ήδη με το που μπαίνει ο νέος αιώνας έχουμε 70 χρόνια διαφορά από τα γεγονότα, δηλαδή μπαίνουμε στην 4η γενιά από την εποχή του 1-30 κ.ε. της γενιάς ta μέλη της υποτίθεται θα ήταν αυτόπτες μάρτυρες των συμβάντων που μας ενδιαφέρουν, και έχουν επίσης μεσολαβήσει δύο πόλεμοι και πολλές αναταράξεις στην περιοχή της Ιουδαίας.   Του Φιλίστωρα, Ιστορικού   1. Ο Πλίνιος ο Νεώτερος, ανιψιός του Πλίνιου του Πρεσβύτερου, δικηγόρος, συγγραφέας, δικαστής, μας δίνει την πρώτη ιστορική απόδειξη της παρουσίας κάποιας ομάδας ανθρώπων που αυτοαποκαλούνταν “χριστιανοί”. Το συμβάν έγινε όταν έπεσε πάνω σε αυτή την ομάδα που προφανώς του ήταν άγνωστη και αισθάνθηκε την ανάγκη να πάρει την γνώμη της κεντρικής Διοίκησης, του ίδιου του αυτοκράτορα για το πώς θα πρέπει να τους συμπεριφερθεί. Αυτό έγινε όταν ήταν αυτοκρατορικός διοικητής (legatos) στην Βιθυνία του Πόντου, και είναι αποτυπωμένο στην αλληλογραφία του με τον αυτοκράτορα Τραϊανό το 112 κ.ε.. Η αλληλογραφία αυτή φαίνεται ότι δημοσιεύθηκε το 117 αφού πέθανε, από κάποιον φίλο του. Στην ουσία τόσο ο Πλίνιος όσο και ο Τραϊανός δεν φαίνεται να έχουν ξανακούσει το όνομα αυτό και η όλη εμπειρία για αυτούς δείχνει να είναι πρωτόγνωρη. Εδώ ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: “Όλοι λατρέψανε το άγαλμά σου [Αυτοκράτορα] και τα αγάλματα των θεών και ταυτόχρονα καταριούνταν το όνομα του Χριστού. Παραδέχθηκαν ολόκληρη την ενοχή τους ή το σφάλμα τους, που ήταν ότι μια συγκεκριμένη ημέρα, πριν ξημερώσει, συναντιόντουσαν και απηύθηναν ένα είδος προσευχής στον Χριστό ως σε θεότητα και δενόντουσαν με βαρύ όρκο, όχι για κάποιο κακό σκοπό, αλλά [ορκίζονταν] να μην κάνουνε ποτέ κάποια απάτη ή μοιχεία, να μην πούνε ποτέ ψέματα, ούτε να προσδώσουν την εμπιστοσύνη κάποιου· και μετά είχαν έθιμο να χωρίζονται και μετά να ξανασυγκεντρώνονται για να φάνε από κοινού ένα αθώο γεύμα. Μετά τη διαταγή μου που απαγόρευε τις συναθροίσεις, όπως με διέταξες, σταμάτησαν αυτό το έθιμό τους.” (“Epistularum Libri Decem”, Βιβλίο X, XCVII ή 96 (στ. 6-7), από το onthewaytoithaca). Εδώ δεν έχουμε καμιά πληροφορία για τον “Χριστό” και τι ακριβώς νοηματοδοτεί, αυτό που μας λέει όμως είναι ότι υπάρχουν κάποιοι που αυτοπροσδιορίζονται ως “χριστιανοί” που προσεύχονται σε κάποιον...

Read More
Αλέξανδρος Πιστοφίδης: Ο χριστιανός μυθικιστής συγγραφέας του μυθιστορήματος “Η Συνωμοσία του Παύλου”
Jun30

Αλέξανδρος Πιστοφίδης: Ο χριστιανός μυθικιστής συγγραφέας του μυθιστορήματος “Η Συνωμοσία του Παύλου”

      Το ιστορικό μυθικιστικό μυθιστόρημα “Η συνωμοσία του Παύλου” του Αλέξανδρου Πιστοφίδη, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πηγή. Αναζητήστε το βιβλίο σε όλα τα μεγάλα βιβλιοπωλεία ή αποκτήστε το από εδώ. Στις αρχές του τρέχοντος έτους προαναγγείλαμε την κυκλοφορία του πρώτου μυθικιστικού μυθιστορήματος από Έλληνα συγγραφέα. Από τον Μάρτιο του 2018, “Η Συνωμοσία του Παύλου” (εκδ. Πηγή) του Αλέξανδρου Πιστοφίδη κυκλοφορεί στους πάγκους των βιβλιοπωλείων, έχοντας εισπράξει διθυραμβικά σχόλια από αναγνώστες και κριτικούς που το διάβασαν. Το βιβλίο αποτελεί όντως ένα αριστουργηματικό λογοτεχνικό έργο που προτείνουμε ανεπιφύλακτα σε όλους τους λάτρεις των ιστορικών μυθιστορημάτων. Εάν, μάλιστα, αρέσκεστε να ερευνάτε ζητήματα που αφορούν τις απαρχές του χριστιανισμού, τον ρόλο του Παύλου στην ανάπτυξή του, τη σύγκρουση Ανατολής Δύσης στην αυγή των πρώτων μεταχριστιανικών αιώνων, και φυσικά το πρόβλημα της ιστορικότητας του Ιησού, σας προτρέπουμε να σπεύσετε άμεσα στο κοντινότερο βιβλιοπωλείο για να το προμηθευτείτε, αν δεν το έχετε ήδη κάνει! Η συζήτησή μου με τον κ. Πιστοφίδη μεταδίδει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο όλες εκείνες τις πτυχές που θα επιθυμούσατε να γνωρίζετε αναφορικά με τη φύση και το περιεχόμενο του βιβλίου του. Όμως, επιπρόσθετα, είναι ιδιαιτέρως σημαντική και για έναν ακόμη λόγο: παρουσιάζει για πρώτη φορά έναν συμπατριώτη μας ερευνητή -και μάλιστα αξιολογότατο- που φέρει ταυτοχρόνως την ιδιότητα και του μυθικιστή, από ερευνητικής σκοπιάς, αλλά και του χριστιανού, από κοσμοθεωρητικής. Η για κάποιους αντιφατική αυτή ιδιότητα, που στο εξωτερικό δεν αποτελεί κάποια ιδιαίτερη πρωτοτυπία στους 2,5 αιώνες ύπαρξης του μυθικιστικού ρεύματος, καταδεικνύει τη φύση του ερευνητικού αυτού πεδίου που έχει εισέλθει δυναμικά στην νεοελληνική πραγματικότητα την τρέχουσα δεκαετία (αν και όπως έχουμε πει και στο παρελθόν, οι απαρχές της δημόσιας έκφρασής του στον Ελλαδικό χώρο εντοπίζονται τουλάχιστον από τα τέλη του 19ου αιώνα). Μηνάς Παπαγεωργίου (δημοσιογράφος-συγγραφέας)  —————————————————————————————————————— Αλέξανδρος Πιστοφίδης: Ο χριστιανός μυθικιστής συγγραφέας του μυθιστορήματος “Η Συνωμοσία του Παύλου” (συνέντευξη στον Μηνά Παπαγεωργίου) Περιγράψτε μας με λίγα λόγια το περιεχόμενο του μυθιστορήματός σας, “Η συνωμοσία του Παύλου”. Η ιστορία εκτυλίσσεται στα μέσα του πρώτου μεταχριστιανικού αιώνα, του αιώνα που σημάδεψε την ευρωπαϊκή ιστορία μέχρι σήμερα. Μια ομάδα επιφανών ρωμαίων πολιτικών και ανθρώπων του πνεύματος, σχεδιάζουν τη δολοφονία του Νέρωνα, με στόχο-άλλοθι την αποκατάσταση της Res publica Romanorum. Στην ομάδα συμμετέχουν ύπατοι, συγκλητικοί και γνωστοί φιλόσοφοι και συγγραφείς, όπως ο Σενέκας ο Νεότερος, ο Πετρώνιος, ο Πλίνιος, ο Λουκανός και ο Μουσώνιος Ρούφος. Για να πετύχουν οι συνωμότες το σκοπό τους, σχεδιάζουν να εκμεταλλευτούν τη νέα ανερχόμενη θρησκευτική δύναμη της εποχής, τον Χριστιανισμό και για το λόγο αυτό έρχονται σε επαφή με τον πνευματικό ηγέτη της, τον Παύλο. Μελετώντας τη νέα θρησκεία και αναζητώντας τρόπους αξιοποίησής της για την επόμενη ημέρα της δολοφονίας του αυτοκράτορα, ανακαλύπτουν πολλά κοινά στοιχεία του Χριστιανισμού με την άλλη ανερχόμενη θρησκεία...

Read More
Πολλοί Μεσσίες, πολλοί Χριστοί (Σειρά άρθρων – Μέρος τέταρτο)
Jun23

Πολλοί Μεσσίες, πολλοί Χριστοί (Σειρά άρθρων – Μέρος τέταρτο)

  (Η δημοσίευση αυτή είναι τμήμα της σειράς δημοσιεύσεων περί της Ιστορικότητας του Ιησού. Διαβάστε το πρώτο μέρος για τα κριτήρια ιστορικότητας πατώντας εδώ, το δεύτερο περί Ιώσηπου πατώντας εδώ και το τρίτο μέρος περί Σλαβονικού Ιώσηπου πατώντας εδώ).   Εδώ θα δούμε την εξέλιξη του μεσσιανισμού στους Εβραίους τον 1ο αιώνα και στην αρχή του 2ου αιώνα κ.ε. Επίσης θα θίξουμε τα κυριότερα γεγονότα της εποχής του 1ου αιώνα στην Παλαιστίνη και πώς αυτά επηρεάζουν την έρευνά μας για να βρούμε την ιστορικότητα του Ιησού των Ευαγγελίων, λίγο πριν προχωρήσουμε στις πηγές του 2ουαιώνα.   Του Φιλίστωρα, Ιστορικού   Μετά την εποχή των ελληνιστικών βασιλείων και την επιτυχή επανάσταση των Μακκαβαίων, το Ισραήλ δεν έπαψε να είναι σε αναταραχή γιατί οι Μακκαβαίοι ως μη ανήκοντες σε βασιλική γενιά δεν ήταν αρεστοί στους Φαρισαίους. Με εξαίρεση την περίοδο της βασιλείας της Σαλώμης, η χώρα ήταν σε συνεχή αναβρασμό, διχόνοιες και επαναστάσεις, μέχρι την έλευση των Ρωμαίων, που οι διαμάχες τους διευκόλυναν να βάλουν πόδι στην Παλαιστίνη. Εκεί λοιπόν που αχνόφεγγε ένα είδος ελευθερίας για τους Εβραίους, ξαναέπεσαν από τις έριδες στην υποτέλεια. Από αυτή την περίοδο έχουμε και το κτίσιμο της μεσσιανικής ιδέας, που ξεκίνησε από την ελληνιστική εποχή, με την προφητεία για την αναμονή του μεσσία που υποτίθεται ότι έχει η Γραφή τους, που θα έρθει σαν απεσταλμένος του Γιαχβέ για να τους ελευθερώσει και να γίνει βασιλιάς. Όχι μόνο το Ισραήλ γέμισε με προφητείες για την έλευσή του, αλλά και με αρκετούς επίδοξους μεσσίες προς επίρρωση των προφητειών αυτών, που έπειθαν τον κόσμο να τους ακολουθήσει για να επαναστατήσουν στους Ρωμαίους. Η κατάσταση στις πόλεις ήταν σχεδόν πάντα έκρυθμη γιατί ο λαός εύκολα παρασυρόταν από τον κάθε έναν που δήλωνε προφήτης, ενώ έξω από τις πόλεις κυριαρχούσαν φύλαρχοι και ληστές, που ενίοτε εισέβαλλαν και στις πόλεις ή έκαναν ανταρτοπόλεμο, πολλοί από αυτούς εμφορούμενοι από την προφητεία αυτή. Στο Παράρτημα στο τέλος του κειμένου μπορείτε να βρείτε τα σχετικά χωρία της Παλαιάς Διαθήκης που υποτίθεται ότι είναι οι σχετικές προφητείες. Όσο περνούσε ο καιρός και οι προφητείες δεν επιβεβαιώνονταν, τόσο περισσότεροι νέοι μεσσίες εμφανίζονταν στην προσπάθειά τους να εκπληρωθεί η προφητεία αυτή. Τί πίστευαν ότι ήταν ο μεσσίας; Μα ένα προφήτης και βασιλιάς μαζί, απεσταλμένος του Ιεχωβά για να τους σώσει. Αφού η θρησκευτική τους ελευθερία ήταν σύμφυτη με την εθνική, άρα και με την καταστροφή των ειδώλων και των ειδωλολατρών, όπως όλη τους η παράδοση τονίζει. Δεν θα ήταν μόνο θρησκευτικός ηγέτης, αλλά και αυτός που θα τους λύτρωνε από την σκλαβιά, αυτός που θα σταματούσε την διαρροή του εκλεκτού λαού στα νέα ελληνορωμαϊκά ήθη που κατέκλυζαν την Ιουδαία, αυτός που θα έδιωχνε του ειδωλολάτρες και θα τους ελευθέρωνε, κάνοντας το Ισραήλ μεγάλο και κυρίαρχο “των εθνών”....

Read More
Ευρωπαϊκός Μυθικισμός και Νεοελληνική Διανόηση. Ένα αναπάντεχο τεκμήριο σύνδεσης
Jun06

Ευρωπαϊκός Μυθικισμός και Νεοελληνική Διανόηση. Ένα αναπάντεχο τεκμήριο σύνδεσης

  Πριν από πέντε περίπου χρόνια (2013), στις αρχές του καλοκαιριού, παρουσίαζα στο ελληνικό κοινό την πολυετή έρευνά μου υπό τον τίτλο “Το πρόβλημα της ιστορικότητας του Ιησού: Το ρεύμα των Μυθικιστών” (εκδ. Δαιδάλεος). Στο βιβλίο αυτό (η επαυξημένη έκδοση του οποίου κυκλοφόρησε δύο περίπου χρόνια αργότερα), έκανα μία απόπειρα ιχνηλάτησης της ιστορίας των ιδεών για την αμφισβήτηση του ιστορικού Ιησού, από τον Διαφωτισμό μέχρι τις μέρες μας, παρουσίασα αρκετές από τις πτυχές της προβληματικής που έχει αναπτυχθεί έως σήμερα, ενώ ταυτόχρονα παρατέθηκαν 19 συνεντεύξεις ακαδημαϊκών και ανεξάρτητων ερευνητών από 10 διαφορετικές χώρες, που έριξαν περισσότερο φως στο όλο ζήτημα. Του Μηνά Παπαγεωργίου, δημοσιογράφου-συγγραφέα  Ένα από τα κεφάλαια του βιβλίου τιτλοφορείται ως “Οι Μυθικιστικές ιδέες στην Ελλάδα”. Περιλαμβάνει μια συνοπτική επισκόπηση της παρουσίας των Μυθικιστικών ιδεών στη χώρα μας, με την παλαιότερη ανιχνεύσιμη αναφορά να εντοπίζεται σε δημοσίευμα της εφημερίδας “Εστία”, λίγο πριν τον ερχομό του 1898, με έναν αρθρογράφο που χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο “Εκάεργος” να παρουσιάζει άρθρο που φέρει τον τίτλο “Τα προ Χριστού Χριστούγεννα”. Στον “Εκάεργο” θα απαντήσει μερικές ημέρες αργότερα ο πατέρας της ελληνικής λαογραφίας, Νικόλαος Πολίτης (1852-1921). Παρά το γεγονός ότι διαφωνεί σε αρκετά σημεία με τον πρώτο, κάνει εκτενείς αναφορές στις ομοιότητες που παρουσιάζει η ευαγγελική φιγούρα του Ιησού με τον θεό Μίθρα. Προ ολίγων ετών, εντόπισα αναφορά του Ν. Πολίτη στη “Νεοελληνική Μυθολογία” του (ή αλλιώς “Μελέτη επί του βίου των νεωτέρων Ελλήνων – ένα έργο που συνέγραψε σε ηλικία 19 (!) ετών) στις Μυθικιστικές αστροθεολογικές απόψεις του Charles Francois Dupuis (1742-1809)[1], ένα γεγονός που καταδεικνύει την κυκλοφορία των ιδεών αυτών σε πνευματικούς κύκλους της χώρας μας, τουλάχιστον τρεις δεκαετίες πριν από την έλευση του 19ου αιώνα. Επιπρόσθετα, το 2016 και στο πλαίσιο της παρουσίασης της εργασίας μου, “Ο Μυθικισμός στο έργο του Θωμά Μάρα”, με αφορμή τη διοργάνωση του 1ου Πανελλαδικού Συνεδρίου για τον Μυθικισμό (βρείτε την εν λόγω εργασία στα Πρακτικά εδώ), αναδημοσίευσα την ξεχασμένη μετάφραση ενός πολύ ενδιαφέροντος άρθρου του Γάλλου Μυθικιστή, Paul Louis Couchoud (1879-1959), που είχε πρωτοδημοσιευτεί το 1934 στην “Κοινωνιολογική και Πολιτική Εγκυκλοπαίδεια”.   Μια αναπάντεχη ανακάλυψη Λίγες μόλις ώρες πριν από τη συγγραφή του παρόντος άρθρου και στο πλαίσιο μιας έρευνας που διεξάγω την περίοδο αυτή σχετικά με την Ιστορία των ιδεών στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό, έπεσα πάνω σε μία αναπάντεχη αναφορά που ενδεχομένως να πηγαίνει την επαφή Ελλήνων διανοητών με τις Μυθικιστικές ιδέες ακόμα πιο πίσω στο χρόνο. Πιο συγκεκριμένα, μελετώντας το έργο της Ρωξάνης Αργυροπούλου, “Ο Βενιαμίν ο Λέσβιος και η ευρωπαϊκή σκέψη του δεκάτου ογδόου αιώνα” (Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών” – σ. 54), ανέγνωσα μία υποσημείωση που αναφέρεται σε ελληνική μετάφραση του έργου του Constantin François de Chassebœuf ή αλλιώς Volney (1757-1820), “La loi...

Read More
[ΝΕΟ ΒΙΝΤΕΟ] Τα Ευαγγέλια και η Ομήρου Οδύσσεια
May13

[ΝΕΟ ΒΙΝΤΕΟ] Τα Ευαγγέλια και η Ομήρου Οδύσσεια

  Το 2013 είχαμε παρουσιάσει μέσα από το mythikismos.gr το άρθρο της δημοσιογράφου Θεανώς Καρούτα, “Κατά Μαρκον… Οδύσσεια;“, αναδεικνύοντας τις απόψεις του Αμερικανού καθηγητή της Καινής Διαθήκης, Dennis MacDonald, αναφορικά με τις ομοιότητες που παρουσιάζει το πρωτοευαγγέλιο του Μάρκου με βασικά στοιχεία (ομοιότητες/παραλληλισμοί αλλά και τεχνικές γραφής) των Επών του Ομήρου. Οι απόψεις του MacDonald δείχνουν να διαδίδονται δυναμικά τα τελευταία χρόνια στα ελληνικά κοινωνικά δίκτυα. Αρκετοί είναι οι χρήστες εκείνοι που επιλέγουν να διαδίδουν φωτογραφίες παρμένες από το βιβλίο του Αμερικανού καθηγητή που κυκλοφορεί στα ελληνικά (“Τα Ομηρικά Έπη και το κατά Μάρκον ευαγγέλιο”,εκδ. Κάκτος), οι οποίες περιλαμβάνουν εντυπωσιακούς παραλληλισμούς των ευαγγελικών εξιστορήσεων με τα έργα του Ομήρου (βλ. ενδεικτικά την κάτωθι φωτογραφία).   Το βίντεο που παρουσιάζουμε σήμερα μέσα από το Mythikismos.gr και που ανέβηκε στο διαδίκτυο ελάχιστες ώρες πριν από τη συγγραφή του παρόντος άρθρου επικαιρότητας, αποτελεί μία συρραφή τριών επεισοδίων της πολύ ενδιαφέρουσας σειράς του Αμερικάνου Mυθικιστή Truth Surge, “Εxcavating the empty tomb” (αρκετά βίντεο της οποίας βρίσκονται καθ’οδόν για υποτιτλισμό στο μυθικιστικού -και όχι μόνον- ενδιαφέροντος youtube κανάλι, RealityVsMyth Gr). Η προαναφερθείσα έρευνα βασίζεται στις μελέτες του Dennis ΜacDonald και εξετάζει το κατά πόσο ο αρχικός ευαγγελιστής (Μάρκος) έχει δανειστεί λογοτεχνικά μοτίβα από το Ομηρικό Έπος της Οδύσσειας. Στο διάρκειας 33 περίπου λεπτών βίντεο απαντώνται ερωτήματα όπως: Γιατί ο Ιησούς και οι μαθητές του περιοδεύουν συχνά με ένα πλοίο στο ευαγγέλιο του Μάρκου; Τι ρόλο παίζει η λογοτεχνική τεχνική της Μιμήσεως και το ομηρικό μοτίβο της “κρυφής ταυτότητας του ήρωα” στην ευαγγελική αφήγηση; Υπάρχουν αδιαμφισβήτητοι παραλληλισμοί στην ιστορία του Κύκλωπα με την ιστορία του δαιμονισμένου στα Γάδαρα; Πώς συνδέεται η σκηνή της Ευρύκλειας στην Οδύσσεια με εκείνη της ανώνυμης γυναίκας που χρίζει τον Ιησού στο ευαγγέλιο του Μάρκου; Στο τέλος, ο θεατής αντιλαμβάνεται πώς βρίσκεται μπροστά σε ένα πρωτότυπο και αρκετά αναξιοποίητο για τα ελληνικά δεδομένα πεδίο Μυθικιστικής έρευνας, με έντονο, μάλιστα, ελληνικό ενδιαφέρον. Παρακολουθήστε το υποτιτλισμένο βίντεο με τίτλο “Το χριστιανικό ευαγγέλιο και η Ομήρου Οδύσσεια” πατώντας εδώ....

Read More