The Gospel of Mark As A Greek Tragedy (by Tim Claason)
It has been observed since the mid-20th century that the earliest Synoptic Gospel, Mark, follows the framework of Greco-Roman tragedy. The first attention I can find paid to this topic was in 1977, in Bilezikian’s The Liberated Gospel and some 24 years earlier in the same author’s doctoral dissertation. The pattern is quite clear: sparse dialog, frequent scene changes, narration, passion. I recommend Ken Humphreys’ Youtube video on this topic as an introduction. Picture this: you are a late 1st or early 2nd century mystery cult member. The mystery to which you belong, the Christian mystery, is more compatible with your worldview than other mysteries; those other mysteries (and their Demigods) lack the personal touch your mystery touts. You regularly meet with other members of your local mystery community, and you are aware of, by name or reputation, prominent members of surrounding communities. Many Christians are slaves…maybe you are too. The drudgery of life is interrupted by your daily morning routine of worshiping toward the sun. Amplifying your woes, if you’re caught, you’ll either be whipped, imprisoned or killed. Then the news comes! The most famous proprietor of this mystery — the man who saunters around the Eastern Roman empire sharing the Good News, with sheer disregard for his own tremendous risk — is coming to your town, in Bythnia in Roman Asia, the geographic space known today as central Turkey. This regional celebrity has developed his system well: he goes from town-to-town, with props, wardrobe changes, and a crew of about a half dozen others. In this sense, the celebrity is borrowing a well-developed trope within the mystery schools. Dramatic depictions were common in the mysteries. His most notable compatriot is an unexpectedly high-ranking woman in the mystery who simultaneously identifies as the archetypal mother and wife. She goes by multiple names, including Helen and Mary. The charismatic leader makes curious claims, such as remembering previous lives and experiences in higher realms (Against Heresies i.25.1, i.25.4, Galatians 4:19). He claims to have been born under odd circumstances, a miscarriage (1 Corinthians 15:7-8). He also claims to possess a special spirit (1 Corinthians 2:12) which gives him amplified power of proselytization. He usually brings a several-hundred word letter addressed to members of the community. At some point during his stay, with his band of co-conspirators (and some local community involvement), he enacts a dramatic depiction which culminates in the crucifixion of one of the featured players – not him, though. There is a feature in the play that did not translate to canonical paper. To the audience members, the point could not be clearer. A little past the midpoint of the play (Mark 9:35-40), one of...
Η επινόηση του Ιωσήφ από την Αριμαθαία
Πλησιάζοντας το χριστιανικό Πάσχα, θα ασχοληθούμε με μια μικρή λεπτομέρεια που έχει σχέση με τις μέρες αυτές. Στο βιβλικό κείμενο μετά την σταύρωση του Ιησού εμφανίζεται και στα τέσσερα Ευαγγέλια, ένα πρόσωπο με μικρή δράση, αλλά σημαντική όπως φαίνεται για την ολοκλήρωση του σεναρίου. Ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας. Του Φιλίστωρος, Ιστορικού Ας δούμε τα σχετικά κείμενα ξεκινώντας από τον αρχαιότερο του Μάρκου: “42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης, ἐπεὶ ἦν παρασκευή, ὅ ἐστι προσάββατον, 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἁριμαθαίας, εὐσχήμων βουλευτής, ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, τολμήσας εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε, καὶ προσκαλεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελατομημένον ἐκ πέτρας, καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου.” (Κατά Μάρκον, 15: 42). Εὐσχήμων=ευπρεπής, αξιοπρεπής. Βουλευτής=Μέλος του Μεγάλου Σανχεντρίν. Μόνο που ο ευπρεπής αυτός βουλευτής δεν έφερε αντίρρηση στην καταδίκη του Ιησού σε θάνατο, αφού λίγο πριν ο ίδιος Ευαγγελιστής γράφει: “64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι ἔνοχον θανάτου.” (Κατά Μάρκον, 14: 64). Να σημειωθεί, ότι ο Μάρκος τονίζει νωρίτερα ότι το συνέδριο είχε απαρτία: “53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ γραμματεῖς”. Σημειώστε ότι, δεν αναφέρει τίνος ήταν ο τάφος που ήταν σκαμμένος στον βράχο και τι σχέση είχε μαζί του. Ενδιαφέρον έχει εδώ, όπως παρατήρησε ο Κωνσταντίνος Θεοδωρίδης, το παράλογο της δυνατότητας αγοράς σεντονιού την επόμενη της μέρας του Πάσχα, δηλαδή της Πρώτης των Αζύμων και μάλιστα τη νύχτα, που όχι μόνο δεν ανοίγει κανένα μαγαζί, αλλά δεν κουνιέται άνθρωπος στους δρόμους, όπως ακριβώς και το Πάσχα. Ας πάμε τώρα στον Ματθαίο: “57 Ὀψίας δὲ γενομένης ἦλθεν ἄνθρωπος πλούσιος ἀπὸ Ἁριμαθαίας, τοὔνομα Ἰωσήφ, ὃς καὶ αὐτὸς ἐμαθητεύθη τῷ Ἰησοῦ· 58 οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. τότε ὁ Πιλᾶτος ἐκέλευσεν ἀποδοθῆναι. 59 καὶ λαβὼν τὸ σῶμα ὁ Ἰωσὴφ ἐνετύλιξεν αὐτὸ ἐν σινδόνι καθαρᾷ, 60 καὶ ἔθηκεν αὐτὸ ἐν τῷ καινῷ αὐτοῦ μνημείῳ ὃ ἐλατόμησεν ἐν τῇ πέτρᾳ, καὶ προσκυλίσας λίθον μέγαν τῇ θύρᾳ τοῦ μνημείου ἀπῆλθεν.” (Κατά Ματθαίον, 27: 57). Εδώ δεν αναφέρεται ως βουλευτής, αλλά ως πλούσιος και ως μαθητής του Ιησού, άσχετα αν δεν έχει αναφερθεί μέχρι στιγμής πουθενά στα Ευαγγέλια. Επίσης ως πλούσιος είχε τον δικό του τάφο σκαλισμένο και εκεί θα έβαζε τον Ιησού. Συμφωνεί όμως και αυτός με τον Μάρκο, ότι όλοι οι βουλευτές συμφώνησαν για την θανάτωση του Ιησού: “1 Πρωΐας δὲ γενομένης συμβούλιον ἔλαβον πάντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ κατὰ τοῦ Ἰησοῦ ὥστε θανατῶσαι αὐτόν” (Κατά Ματθαίον, 27: 1). Για το θέμα του σεντονιού, τώρα, εδώ ο Ματθαίος που αντιγράφει...
Τα αποτελέσματα της δημοσκοπικής μας έρευνας για την ιστορικότητα του Ιησού
Στις 8 Ιανουαρίου του 2018 ανακοινώσαμε τη διενέργεια της πρώτης διαδικτυακής μας έρευνας αναφορικά με τις απόψεις που έχουν οι επισκέπτες (και όχι μόνον) της σελίδας μας και των λογαριασμών μας στα Κοινωνικά Δίκτυα (Facebook και Twitter) αναφορικά με τον Μυθικισμό και την ιστορικότητα του Ιησού. Χρησιμοποιήσαμε την πλατφόρμα του surveymonkey.com που εξασφαλίζει ένα μίνιμουμ αξιοπιστίας (κανείς δεν μπορεί να διπλοψηφίσει από την ίδια ηλεκτρονική συσκευή) και καταβάλλαμε ένα χρηματικό αντίτιμο έτσι ώστε να έχουμε πρόσβαση στα δεδομένα της έρευνας, σε περίπτωση που οι ενδιαφερόμενοι ξεπερνούσαν τα 100 άτομα. Η έρευνα “έτρεξε” για 23 ημέρες, ενώ επιλέξαμε να καταθέσουμε μόλις 8 σχετικά απλά ερωτήματα προς το κοινό, σε αυτή την πρώτη μας απόπειρα να χαρτογραφήσουμε ύστερα από 4,5 περίπου χρόνια παρουσίας εντός και εκτός διαδικτύου, τις απόψεις τόσο εκείνων που παρακολουθούν το έργο μας, όσο και εκείνων που δεν το παρακολουθούν, ανήκουν όμως σε ομάδες ενδιαφερόντων συγγενικές ως προς τον Μυθικισμό. Το τελευταίο έχει ιδιαίτερη σημασία, μιας και η πλειονότητα των 706 συνολικά ατόμων που απάντησαν σε μία τουλάχιστον ερώτηση του ερωτηματολογίου μας (δείγμα αρκετά σημαντικό για να μας δείξει κάποιες τάσεις), προέρχονται από ομάδες ανθρώπων που δεδομένα εκφράζουν θέσεις αμφισβήτησης και δεδομένα δεν αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα της ελληνικής κοινωνίας. Το γεγονός αυτό οφείλεται εν πολλοίς στη δική μας επιλογή -τουλάχιστον για αυτή την πρώτη προσπάθεια- να κοινοποιήσουμε την είδηση για τη διενέργεια της έρευνας σε ένα ειδικό διαδικτυακό κοινό, όπως σημειώσαμε και πιο πάνω. Τα 8 ζητήματα που τέθηκαν στην έρευνα χωρίστηκαν χοντρικά σε δύο ομάδες ερωτήσεων: 6 πολλαπλής επιλογής και 2 ανάπτυξης. Ξεκινώντας από τις πρώτες, οι ερωτηθέντες απάντησαν στα εξής ερωτήματα: α) Έχετε ακούσει ξανά τον όρο Μυθικισμός; β) Πόσο θρήσκος είστε; γ) Πόσο σημαντικό θέμα θεωρείτε την ιστορική ύπαρξη του Ιησού συνυπολογίζοντας το βαθμό που επηρέασε το χριστιανικό δόγμα; δ) Ποια πρόσωπα θεωρείτε κλειδιά στη γέννηση και ανάπτυξη του Χριστιανισμού; ε) Θεωρείτε ότι ο Ιησούς παρουσιάζει ομοιότητες με άλλες θρησκευτικές/ιστορικές φιγούρες; Αν ναι, για ποια από τις ακόλουθες περιπτώσεις θα θέλατε να μάθετε περισσότερα; στ) Διαχωρίζετε τον Ιησού της πίστης από αυτόν της Ιστορίας; Στην κατηγορία των “ανοικτού τύπου” ερωτήσεων, οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να αναπτύξουν τις θέσεις τους πάνω στα εξής ερωτήματα: α) Περιγράψτε μέσα σε λίγες φράσεις πώς κατά τη γνώμη σας ξεκίνησε το χριστιανικό κίνημα και ποιοι ήταν οι παράγοντες που συνετέλεσαν στην εξάπλωσή του στη Μεσογειακή λεκάνη και β) Γράψτε μας τι είδους θέματα θα θέλατε να διαβάζετε περισσότερο μέσα από το mythikismos.gr. Πάμε να δούμε και να αναλύσουμε εν συντομία τα αποτελέσματα της έρευνας. Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής Έχετε ακούσει ξανά τον όρο Μυθικισμός; α)Τον ακούω πρώτη φορά 28,9% β) Ναι και έχω σαφή εικόνα για το ερευνητικό αυτό πεδίο 38,91% γ)...
Το σύγχρονο debate για τη θεωρία του Μύθου του Ιησού
Η παρούσα εργασία επιχειρηματολογεί κατά της ιστορικότητας του Ιησού. Aρχικά εξετάζω δύο βασικά επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται για να εδραιώσουν την ιστορική του ύπαρξη: τα αφηγήματα της σταύρωσης και οι υποτιθέμενες αναφορές στον Ιησού από τον Ιώσηπο. Μετά δείχνω γιατί αυτά τα επιχειρήματα αποτυγχάνουν να σταθούν και πόσο από το υλικό των Ευαγγελίων προέρχεται όχι από τα υποτιθέμενα γεγονότα της ζωής του Ιησού, αλλά από αναδιαμορφωμένες ιστορίες που παρουσιάζει στα έργα του ο Ιώσηπος. Του Bill Kennedy (απόφοιτου Φιλοσοφικής του Bowling Green State University) Μετάφραση για την ελληνική γλώσσα, Τάσος Καρανίκας Σύμφωνα με τους Χριστιανούς απολογητές, όπως ο William Lane Craig (2008), αλλά και με τους κοσμικούς μελετητές όπως ο Bart Ehrman (2013), η ιστορικότητα του Ιησού μπορεί να καταδειχθεί από τις περιγραφές της σταύρωσης, καθώς και τις αναφορές από τον Εβραίο ιστορικό Ιώσηπο. Αν και οι Εhrman και Craig (αγνωστικιστής και χριστιανός αντίστοιχα), διαφωνούν για την ανάσταση του Ιησού, και οι δύο συμφωνούν στο ζήτημα των περιγραφών της σταύρωσης του Ιησού. Kαι οι δύο συμφωνούν πως η αφήγηση της σταύρωσης και του θανάτου του Ιησού αντιτίθεται σε τέτοιο βαθμό σε αυτά που πίστευαν οι Εβραίοι του 1ου αιώνα για τον αναμενόμενο μεσσία, που είναι φύσει αδύνατο να δεχτούμε πως οι πρώτοι ακόλουθοι του Ιησού επινόησαν μια τέτοια ιστορία. Ο Erhman σημειώνει: “Ποιος θα επινοούσε την ιδέα ενός εσταυρωμένου Μεσσία; Κανένας Εβραίος που γνωρίζουμε δεν θα ακολουθούσε έναν εσταυρωμένο εγκληματία. Αυτό είναι χειρότερο από τρέλα. Είναι μια προσβολή στον Θεό, βλάσφημο. Ή τουλάχιστον έτσι πίστευε ο Παύλος.” (163). Ο Εrhman, τότε, κάνει μια σύγκριση μεταξύ της ιδέας ενός εσταυρωμένου εγκληματία που είναι ο μεσσίας και του David Koresh (σ.μ. = (1959-1993) Aμερικάνος ηγέτης παραθρησκευτικής οργάνωσης που η σταδιοδρομία του κατέληξε σε μακελειό) που είναι ο εκλεκτός του Θεού (163). Κάπως έτσι, σύμφωνα με τον Ehrman, δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε έναν ιστορικό Ιησού. Ο Ehrman μας παραπέμπει στο Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, που θεωρείται πώς γράφτηκε πρώτο από τα τέσσερα Ευαγγέλια, όπως και στην υποθετική πηγή “Q”, για να καταδείξει πώς η περιγραφή του θανάτου του Ιησού εμφανίζεται πολύ νωρίς μετά τον θάνατό του, μέσα σε μια γενιά από το γεγονός, αντί να εμφανιστεί αρκετά αργότερα σαν θρύλος. Όπως σημειώνει ο Ehrman: Η πραγματικότητα φαίνεται να είναι πώς αυτές οι ιστορίες για τον Ιησού ήταν στην κυκλοφορία για αρκετό καιρό, όχι μόνο πριν την εμφάνιση των Ευαγγελίων, αλλά πριν ακόμα εμφανιστούν οι ίδιες οι πηγές τους. Αν οι μελετητές έχουν δίκιο πως η πηγή Q και ο πυρήνας του Ευαγγελίου του Θωμά, για να φέρω δύο παραδείγματα, χρονολογούνται στην δεκαετία του 50, και βασίστηκαν σε προφορικές παραδόσεις που ήταν ήδη στην κυκλοφορία για καιρό, πόσο πίσω πάνε αυτές οι...
Η Συνωμοσία του Παύλου: Έρχεται το πρώτο Μυθικιστικό μυθιστόρημα!
Το εξώφυλλο του επερχόμενου Μυθικιστικού μυθιστορήματος του Αλέξανδρου Πιστοφίδη, “Η συνωμοσία του Παύλου”. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πηγή τον Μάρτιο του 2018. Η εντυπωσιακή έκρηξη του προβληματισμού και των συζητήσεων αναφορικά με τα θέματα που άπτονται του Μυθικισμού, έχουν προκαλέσει τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας μια σειρά από ενδιαφέρουσες… “παρενέργειες”. Η συγγραφή δεκάδων άρθρων στο διαδίκτυο, η διοργάνωση συνεδρίων και ειδικών εκδηλώσεων, τα ρεπορτάζ σε έντυπα και ιστοσελίδες ποικίλης ύλης, καθώς επίσης και οι εκδόσεις βιβλίων, αποτελούν τα κυριότερα σημάδια της διείσδυσης των Μυθικιστικών ιδεών στην ελληνική κοινωνία. Σε ότι αφορά την τελευταία κατηγορία, τις εκδόσεις βιβλίων δηλαδή, αυτή αφορά αποκλειστικά και μόνον συγγραφικά έργα (ατομικά ή συλλογικά) με τον χαρακτήρα της έρευνας. Το γεγονός αυτό πρόκειται να αλλάξει και μάλιστα πολύ σύντομα. Κι αυτό γιατί το επόμενο διάστημα πρόκειται να κυκλοφορήσει στους πάγκους των βιβλιοπωλείων της χώρας το πρώτο Μυθικιστικό μυθιστόρημα γραμμένο από Έλληνα συγγραφέα! Τόσο το εξώφυλλο, όσο και η υπόθεση του βιβλίου, μοιάζει να μας προετοιμάζουν για ένα πολλά υποσχόμενο συγγραφικό έργο, ικανό να καλύψει τις ανάγκες των απαιτητικών αναγνωστών, είτε αυτοί αρέσκονται στην ανάγνωση ιστορικών μυθιστορημάτων, είτε ερευνών για τις απαρχές του χριστιανισμού. Και ο τίτλος αυτού, “Η Συνωμοσία του Παύλου“. Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Αλέξανδρος Πιστοφίδης, ενώ το έργο πρόκειται να κυκλοφορήσει στα μέσα Μαρτίου από τις Εκδόσεις Πηγή. Η υπόθεση διαδραματίζεται στα μέσα του 1ου μεταχριστιανικού αιώνα στη Ρώμη, όπου ιστορικά υπαρκτοί Ρωμαίοι πολιτικοί και άνθρωποι του πνεύματος εξυφαίνουν τη δολοφονία του αυτοκράτορα Νέρωνα. Ρόλο-κλειδί στα σχέδιά τους πρόκειται να παίξει ο απόστολος Παύλος, κήρυκας μιας ταχύτατα αναπτυσσόμενης ιουδαϊκής αίρεσης, ένα γεγονός που θα φέρει τους πρωταγωνιστές ενώπιον συγκλονιστικών συμπερασμάτων σχετικά με τη σύγκρουση Δύσης και Ανατολής, των συνθηκών μέσα στις οποίες γεννήθηκε ο χριστιανισμός, αλλά και την ιστορικότητα του Ιησού! Αξιοσημείωτο, επίσης, είναι το γεγονός ότι στο μυθιστόρημα εμπεριέχονται εκατοντάδες υποσημειώσεις, μέσω των οποίων ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να συνδυάσει την έντονη μυθιστορηματική δράση με την ιστορική γνώση. Να σημειώσουμε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους στο εξωτερικό τα πρώτα Μυθικιστικά μυθιστορήματα. Ενδεικτικά αναφέρουμε την περίπτωση του άκρως επιτυχημένου εμπορικά “The Christos Mosaic” του Vincent Czyz (που είχαμε παρουσιάσει στα τέλη του 2016), καθώς επίσης και το “Mythos Christos” του Edwin Herbert. Ακολουθεί το κείμενο οπισθοφύλλου της “Συνωμοσίας του Παύλου”: Βρισκόμαστε στα μέσα του 1ου μεταχριστιανικού αιώνα. Το κίνημα του Χριστιανισμού κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος, χτυπώντας πλέον την πόρτα της Ρώμης. Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας μας ο Απόστολος Παύλος, που παρουσιάζεται ως ο σημαντικότερος κήρυκας των Χριστιανών. Η μορφή του, οι πράξεις και οι λόγοι του εγείρουν το ενδιαφέρον μιας ομάδας επιφανών Ρωμαίων, ιστορικά υπαρκτών προσώπων, που σχεδιάζουν μεθοδικά τη δολοφονία του αυτοκράτορα Νέρωνα. Μέσα από τους ζωηρούς διαλόγους και την...
